“Hallo Bandoeng” op herhaling
Radio Kootwijk is de naam van een groot zendcomplex midden op het natuurgebied de Veluwe, dat rond 1920 door de toenmalige PTT is gebouwd. Het hoofdgebouw van het complex, bijgenaamd 'de Kathedraal', is vermaard vanwege de monumentale proporties en de bijzondere architectuur, die temidden van de stille heide grote indruk maakt. Het complex heeft gefungeerd als radiozendstation tot 19?. Nadat aanvankelijk een sloopvergunning was aangevraagd door KPN, is sinds kort een discussie gaande om het complex de status van Rijksmonument te geven en tevens een nieuwe bestemming te vinden, die geen inbreuk maakt op de rustige groene omgeving.

Op zondag 4 september 2005 verzamelde een dertigtal Indische nakomelingen van de zogenaamde tweede generatie (geboren in de jaren '50-'60) zich aan het begin van de middag op het verlaten terrein van Radio Kootwijk, vlakbij het grote zendgebouw. Indische nakomelingen zijn kinderen van Nederlanders die afkomstig zijn uit voormalig Nederlands-Indie. Deze Indische Nederlanders, de 'eerste generatie', kenden onderling een grote verscheidenheid in afkomst, sociale klasse en etniciteit en kunnen daarom niet makkelijk als een 'groep' aangemerkt worden. Wat hen bindt, maar tegelijkertijd vaak ook verdeelt, is dat ze een persoonlijke dekolonisatiegeschiedenis hebben ondergaan. Voor sommigen begon die geschiedenis kort na de capitulatie van de Japanse bezetter van de kolonie in augustus 1945, maar voor anderen was het pas echt voorbij toen ze Indonesie werden uitgezet in 1957, toen toenmalig president Soekarno het nog aanwezige Nederlandse bedrijfsleven begon te nationaliseren. Pas in 1962, na de overdracht van Nieuw-Guinea aan Indonesie, was sprake van de laatste migratiegolf, of golfje, van Indische Nederlanders naar Nederland. In totaal zijn na 1945 ca. 300.000 Indischgasten gerepatrieerd.


Op die zonnige, warme zondag 4 september kwam dus een aantal Indische Nederlanders samen, afkomstig uit het hele land. Zij waren hiertoe per email uitgenodigd door het 'Indisch Netwerk', een losvast en informeel organisatieverband dat sinds de heroprichting in 2004 geheel door middel van internet opereert. Dit was de eerste bijeenkomst waar de deelnemers expliciet waren uitgenodigd om eventuele 'Hollandse' aanhang mee te nemen, en daar was mondjesmaat aan gehoor gegeven. Er was een bijdrage in de kosten gevraagd van E 7,50. Niet alle aanwezigen kenden elkaar, of leerden elkaar die middag kennen. Op tafels in de schaduw werden meegebrachte etenswaren en dranken neergezet, daarna vleide men zich neer op plaids op het gazon om een dutje te doen, of de krant te lezen. Andere aanwezigen gingen gitaar spelen, zingen, kennismaken of gewoon wat kletsen, dit alles zittend of liggend, en bij voorkeur in de schaduw. Ook werd er een beetje gevliegerd of badminton gespeeld met de kinderen. Verder werd er doorlopend gegeten en gesnoept. Deze nogal slome activiteiten werden halverwege de middag onderbroken voor een korte excursie voor belangstellenden in de ‘Kathedraal’, het zendgebouw, waar werd uiteengezet hoe het contact met Indie destijds gelegd werd.


Tegen de avond brak de bijeenkomst beetje bij beetje op, zonder duidelijke dagafsluiting. Bij het opruimen werd alsnog de enig aanwezige fles rosé opengemaakt, die met veel moeite bijna leegraakte. De voorraad siroop soesoe, een roze Indische melkdrank met rozensmaak, was echter wel geheel opgegaan. Het vele overgebleven eten werd verdeeld over de nog aanwezigen, de sleutel van het gehuurde paviljoen werd weer ingeleverd en het terrein verlaten. Bij het afscheidnemen benadrukten de bezoekers hoe geslaagd deze bijeenkomst was geweest, en hoe bijzonder de sfeer.
Meermalen werden opmerkingen gemaakt zoals: 'De accu is weer voor de winter opgeladen', of: 'Ik kan er weer een hele tijd tegenaan' of, met een knipoog: 'Net als tempo doeloe zeg!'

Citaat uit: “Hallo Bandoeng” op herhaling. Radio Kootwijk en de Indische herinnering
Work in progress van Lizzy van Leeuwen, Meertens Instituut, Amsterdam
Terug naar Indisch