F. Eten

39. Waarom praten Indo’s zoveel over eten?
Een van de redenen is de aanwezigheid van de vele, verschillende regionale keukens in Indonesië. Alleen al op het eiland Java kent men specifieke gerechten en kenmerkende smaakverschillen per regio. Zo is de West-Javaanse keuken minder zoet dan de Midden-Javaanse. En men gebruikt op Oost-Java meer kruiden.
Ook leveren de talloze specerijen, vanuit India en Zuid-Oost Azië, eindeloze variaties. Dit alles levert even eindeloze gesprekstof op.
Daarbij is het gezellig, het uitwisselen en becommentariëren van recepten en kookmethoden schept een band. Het benadrukt elkaars gedeelde Indische achtergrond.

40. Wat is het verschil tussen Indonesisch en Indisch eten?
Indisch eten is in feite Indonesisch eten, dat is aangevuld met allerlei gerechten, hartige hapjes en koekjes van Europese oorsprong. De laatste zijn aangepast aan de Indo-smaak zoals biefstuk, gesmoorde kip, paté, zwartzuur van kip of eend, pastei, ayam kodok, hachee, macaronischotel, fricadel en risolles.
Vele van deze lekkernijen kwamen later terecht op de tafels van welgestelde Indonesiërs onder iets gewijzigde namen: bistek, kaastengel, semur ayam, brongkos, pergedel en dadar risol.

41. Kan je in Indonesië Indisch eten?
Nee, bovengenoemde Indische gerechten zijn nauwelijks bekend in het huidige Indonesië. In sommige kringen van de hogere middenklasse werkt het statusverhogend als de pembantu (bediende) of een Indische cateraar dit soort ‘klassiekers’ maakt.
Logeer een keer in een klein guesthouse, gedreven door een goed gesitueerde familie. Dan kom je waarschijnlijk dit soort gerechten tegen.

42. Is de ‘rijsttafel’ een Indische uitvinding?
Ja, de rijsttafel is afkomstig uit de dagelijkse, Indische praktijk. Voorwaarde was voldoende geld en kokki’s en bedienden om alle onderdelen te bereiden en te serveren. Bijvoorbeeld: het beroemde Hotel des Indes in het vroegere Batavia diende de rijsttafel op door minstens 24 geüniformeerde djongossen (bedienden), elk twee gerechten te laten aandragen.
Een rijsttafel bestaat uit een hoeveelheid gekookte rijst, die men eet met een aantal gerechten, waarvan de smaken op elkaar zijn afgestemd. De bereiding van deze gerechten was en is in handen van talentrijke Indonesische en Indische dames. Zij stelden de combinaties van smaken, geuren en kleuren samen. Uiteindelijk is niet meer vast te stellen wie het concept rijsttafel heeft bedacht.
De ingrediënten (kruiden, producten, bereidingswijzen) van het eten is Indonesisch, de manier van opdienen is Indisch.

43. Hoe spreek je sateh uit? Als sàte of saté?
De regel voor de Indonesische taal luidt: de klemtoon altijd op de één na laatste lettergreep. Bijvoorbeeld Jakàrta, Den Pàsar, Surabáya. Het is dus sàte, ook wel geschreven als sateh.

44. Zijn een patatje oorlog, een nasibal en een bamibal typisch Indisch?
Dit gemaksvoedsel, ook wel fastfood genoemd, bevat geen samenstelling van kruiden of andere ingrediënten uit de Indische keuken. Ook in Indonesië is het tevergeefs zoeken naar deze gerechten. Het patatje oorlog, friet met mayonaise en pindasaus, staat wellicht voor de strubbelingen tussen blank en bruin?

45. Hoe Indisch is het eten bij een Chinees-Indisch restaurant?
In de jaren zestig waren Chinees-Indische restaurants de eerste buitenlandse eetgelegenheden in Nederland. Daarvoor bestond de keuze, als men buitenshuis wilde eten, uit pannenkoeken, patat met een halve haan of snert. De Chinezen pasten het menu en de samenstelling van de gerechten aan de Nederlandse smaak aan. De loempia, nasi goreng of sateh bij ‘de Chinees’ heeft niets te maken met de Indonesische of Indische keuken.

46. Hoe komt het dat veel Indo’s geen melk drinken?
Dat is geen typisch Indische eigenschap. De ‘gezonde melkdrinker’ ofwel mensen die na driejarige leeftijd melk blijven drinken, zijn binnen de menselijke soort een uitzondering. Alleen blanke Noord Europeanen, Amerikanen en enkele nomadische stammen in Afrika kunnen het melksuiker lactose ook na hun kindertijd verteren. Het gaat hier dus niet om traditie of eigen keuze.

47. Waarom eten Indo’s rijst bij voorkeur met een lepel?
Een mes is niet nodig want er valt niet veel te snijden, luidt de practische reden. En omdat het gemakkelijk is om alleen met een lepel te eten, bijvoorbeeld staand bij een buffet of voor de televisie.

Terug naar overzicht Indisch voor beginners